Με την ίδρυση του Ποταμιού η ελληνική πολιτική σκηνή εισέρχεται σε μια νέα φάση καθώς για πρώτη φορά εμπλουτίζεται από τη λειτουργία και τη νοοτροπία ενός κόμματος που δεν υπόκειται στην παραδοσιακή κομματική τυπολογία. Κι αυτό γιατί το Ποτάμι συνιστά μια αμιγή πολιτική έκφανση του μετα-αστικού, μετανεωτερικού αιτήματος. Δεν ακολουθεί τους όρους ύπαρξης του συνθετικού-εναρμονιστικού σχήματος σκέψης που χαρακτήριζε την αστική εποχή, αλλά εκείνους του αναλυτικού-συνδυαστικού κατά την ορολογία του Κονδύλη. Δεν υπόκειται δηλαδή στην εναρμόνιση με τους κανόνες ενός νομοτελούς Όλου ή ενός υπέρτερου σκοπού όπως αυτοί ορίζονταν από τις γενικές αρχές και τις ιδεολογίες της νεωτερικής εποχής, αλλά ενσαρκώνει τη βούληση της απαλλαγής από τέτοιες δεσμεύσεις, πρόθυμο ή ελεύθερο πια να συνδυάσει τα πάντα με τα πάντα. Ενσαρκώνει λοιπόν, με τον δικό του τρόπο ένα anything goes που χρησιμοποιεί στοιχεία από την αριστερή και τη δεξιά παράδοση υποτάσσοντάς τα στους όρους της αποτελεσματικότητας ή μιας επανεφευρημένης αριστοτελικής ορθής μεσότητας συνθέτοντάς τα συχνά άναρχα, χωρίς ένα σημείο φυγής, σαν ένα πολυδιάστατο κολάζ. Βεβαίως η οπτική του Ποταμιού δεν είναι καινοφανής αφού ψήγματά της εντοπίζουμε και στον τρόπο που πολιτεύτηκαν κόμματα της αντιπολίτευσης (των Ανεξαρτήτων Ελλήνων και –κυρίως- του ΣΥΡΙΖΑ), μόνο που εκεί η ευθυγράμμιση με το αναλυτικό-συνδυαστικό σχήμα είναι αποσπασματική καθώς το γενικό αίτημα διέπεται από κληροδοτημένα στερεότυπα. Επίσης, στην περίπτωση του Ποταμιού η παράδοση στο αναλυτικό-συνδυαστικό σχήμα δεν είναι πλήρης, αλλά υπόκειται γενικά στους όρους της αυτοσυντήρησης και της συνεκτικότητας που επιβάλλονται από το αστικό πλέγμα όπως η γενική αναφορά σε αξίες, η υπακοή στους όρους της αποτελεσματικότητας, οι κανόνες της μεσότητας ή της κοινής λογικής. Κι αυτό γιατί στο πεδίο της πολιτικής η πλήρης υπακοή στους αναλυτικούς-συνδυαστικούς όρους είναι αδύνατη ιδιαιτέρως για όσους θέλουν να διατηρήσουν την επαφή τους με την πραγματικότητα η οποία κινείται αναπόφευκτα μέσα σε συγκεκριμένα και απτά πλαίσια τα οποία επιτάσσουν την ευθυγράμμιση με ένα μίνιμουμ ρεαλισμού ή την πλήρη παράδοση στην ασυναρτησία.

Το Ποτάμι, ως προϊόν της μαζικής δημοκρατίας συνίσταται αλλά ταυτοχρόνως αναμετράται με το φάντασμα του λαϊκισμού. Από τη μία είναι προϊόν του λαϊκισμού ως έκφραση της αντιπολιτικής άρνησης των αγανακτισμένων πλατειών –ακόμα κι αν έκτοτε έχει κυλήσει πολύ νερό στ’ αυλάκι, ακόμα κι αν η άρνηση επιχειρείται εδώ να μετριαστεί με έναν ουσιωδώς θετικό λόγο- καθώς και του σύστοιχου μεταμοντέρνου αιτήματος της καθαίρεσης των ιεραρχιών που διέπει όλα τα σύγχρονά του κινήματα. Με τούτη την τελευταία διάσταση θα κληθεί ίσως σύντομα το Ποτάμι να αναμετρηθεί ζητώντας να συγκεράσει το αμεσοδημοκρατικό, αντι-ιεραρχικό λαϊκιστικό πρόταγμα με τον μέχρι τώρα προσωποκεντρικό του χαρακτήρα και την ηγετική του δομή. Θα κληθεί επίσης να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα στο βαθμό που τα ζητούμενα των «κακομαθημένων παιδιών» δεν συνδυάζονται εύκολα με τις λογικές του προτάσεις οι οποίες θα φτάσουν αναπότρεπτα κάποια στιγμή να δυσαρεστήσουν ένα μέρος του ακροατηρίου του.

Κατά τα λοιπά, η εμφάνιση του ηγέτη του σηματοδοτεί πάνω κάτω ό,τι και το ίδιο. Η casual ενδυμασία έρχεται να αντιπαρατεθεί προς τα γκρίζα κουστούμια που επέτασσε η αστική ευπρέπεια –ή η τυπική άρνησή της που την επιβεβαιώνει-, ενώ οριοθετεί ένα νέο χώρο άσκησης της πολιτικής: υπερβαίνει το καθαρά δημόσιο απορρίπτοντάς το ως απόμακρο και ξεπερασμένο προτείνοντας τον χώρο του δημόσιου/ιδιωτικού ως προνομιακό χώρο έκφρασης του πολιτικού λόγου καθώς αυτός είναι πιο άμεσος, πιο οικείος, πιο καθημερινός –όσο καθημερινή είναι και η επαφή μας με την τηλεοπτική εκδοχή του. Σε αυτήν μάλιστα την περίπτωση και καθώς η ανακοίνωση του ονόματος του ηγέτη προηγήθηκε των θέσεών του σε βαθμό που να μας κάνει να νομίσουμε πως το κόμμα είναι ο ίδιος, ισχύει απαρέγκλιτα η ρήση του Μακλούαν πως «το μέσο είναι το μήνυμα». Στα πλαίσια αυτού του επικοινωνιακού θριάμβου, το μέσο (ο Σταύρος) και το μήνυμα (οι θέσεις) συμπλέκονται σε τέτοιο βαθμό που μένουμε να αναρωτιόμαστε αν ετούτος ο συγχρωτισμός θα κάνει το μέσο να λειτουργήσει ως επαρκής, ουσιαστικός καταλύτης για την υπέρβαση των πιθανών αδιεξόδων, όπως ο προαναφερθείς συγκερασμός της λαϊκιστικής προκείμενης με τις ορθολογικές και μεταρρυθμιστικές προθέσεις. Το πείραμα είναι σε εξέλιξη και τα στοιχήματα είναι ανοικτά. Τα πιο επίφοβα από τα τελευταία αφορούν τη μακροπρόθεσμη εξέλιξη του πειράματος τουτέστιν τις δυνατότητες της επιβίωσής του δια της αυθυπέρβασης.

Θ.Π.

Advertisements